احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
533
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
سانتيمتر . ساقهء آن به رنگ سبز مايل به قرمز و برگهاى آن مركب با 15 - 7 برگچه و داراى دندانههاى تيز است . ميوهء آن دراز و در دو طرف سهوجهى است . اين گياه در مزارع و نواحى مرطوب و سايهدار و اراضى باير مرطوب خصوصا اگر آهكى باشد و در اغلب مناطق نيمكرهء شمالى مىرويد . در ايران در فارس در كازرون - آذربايجان در خوى ، تبريز ، زنجناب - همدان در شورين و آقبلاغ - كرمان ، تهران در شميران و كرج و در دامنههاى البرز در كوه دشنه ، پسقلعه در ارتفاع 2000 - 1500 مترى و در كندوان و در گيلان ، عمارلو ، كبوترچاك و امامزاده ابراهيم و ايسپيلى ييلاق ديده مىشود . برگ رشگك خواص درمانى : 1 - تازهء آن را بهطور خام و به صورت سالاد بخوريد . معده را تقويت مىكند . 2 - بيست تا پنجاه گرم از آن را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان از آب صافكردهء آن را بنوشيد . خنككننده و تببر است . 3 - پنجاه تا شصت گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد بعد با آب غليظ آن شستشو كنيد . براى رفع ناراحتىهاى پوست و درمان آبلهمرغان و آبسه و ورم و زخم و معالجهء سل و متوقف كردن پيشرفت سل مؤثر است . ريشهء رشگك خواص درمانى : 1 - بيست تا پنجاه گرم از آن را در نيم ليتر آب بجوشانيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان از آب صافكردهء آن را بنوشيد . قابض و خنككننده و مبرّد است ، براى معالجهء اسهال خونى و دردهاى رودهاى نافع است ، گردش خون را عادى مىكند و براى معالجهء ناراحتىهاى خونى مفيد است . اخلاط خونى و ادرار خونى و خونريزى رودهها و ترشحات غير عادى عادت ماهيانه را بر طرف مىسازد ، براى قطع خونريزى و التيام زخم و ضد سمّ مصرف مىشود ، در دوران پس از وضع حمل زنان براى رفع مشكلات پس از زايمان تجويز مىشود ، در مورد كودكان بهعنوان كرمكش مىتوان مصرف نمود . 2 - ضماد آن براى تسكين و درمان سوختگى مفيد است . روناس نامهاى ديگر : رودك - سورچاه - پاسكوه - دودانگ - فوة - فوّه - فؤالصبغ - عروق الصباغين Garance - Rouge de teinturiers - Madder